Η Παθολογία του Ποδοσφαιρικού Φανατισμού

 

Η Παθολογία του Ποδοσφαιρικού Φανατισμού

Η διαμάχη για το ποιος είναι ο κορυφαίος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο έντονα κοινωνικά φαινόμενα της εποχής μας. Αυτό που θα μπορούσε να είναι μια αθλητική συζήτηση, έχει διολισθήσει σε μια κατάσταση που θυμίζει περισσότερο δόγμα παρά ανάλυση. Η «Μεσιολατρεία» και η «Ροναλντολατρεία» δεν αποτελούν απλώς θαυμασμό· έχουν εξελιχθεί σε ταυτοτικά χαρακτηριστικά, όπου η διαφωνία δεν αντιμετωπίζεται ως ανταλλαγή απόψεων, αλλά ως προσωπική προσβολή.

Σε ένα περιβάλλον ψηφιακής αμεσότητας, το 95% των σχολίων που καταγράφονται στα κοινωνικά δίκτυα στερείται στοιχειώδους επιχειρηματολογίας. Η συζήτηση κυριαρχείται από το μίσος, τις ύβρεις και την απαξίωση του «άλλου», ενώ η έλλειψη παιδείας καθιστά αδύνατη την κατανόηση του ποδοσφαίρου ως ιστορικού και κοινωνικού γεγονότος. Το παράδοξο είναι ότι εκατομμύρια άνθρωποι συγκρούονται με πάθος για δύο αθλητές που ανήκουν σε μια οικονομική ελίτ, την ώρα που οι ίδιοι οι παίκτες, στις σπάνιες τοποθετήσεις τους, διατηρούν συχνά μια στάση επαγγελματικού σεβασμού.

Αυτό το φαινόμενο δεν είναι τυχαίο. Κοινωνιολογικές προσεγγίσεις, όπως η θεωρία της «ταυτοποίησης με την ομάδα» (in-group/out-group bias) του C.R. Snyder, αλλά και οι αναλύσεις του Henri Tajfel σχετικά με την κοινωνική ταυτότητα, εξηγούν πώς το άτομο τείνει να υπερασπίζεται την «ομάδα» του με επιθετικότητα, προκειμένου να θωρακίσει την αυτοεικόνα του. Όταν το ατομικό κριτήριο υποχωρεί, ο φανατισμός γίνεται το «ασφαλές» καταφύγιο του όχλου.

Συγκεκριμένα Ο C.R. Snyder στη θεωρία της «ταυτοποίησης με την ομάδα»), αναφέρει, ότι ίδιος μηχανισμός φανατισμού παρατηρείται:

Στην πολιτική πόλωση (echo chambers).
Στον θρησκευτικό φανατισμό.
Στην προσκόλληση σε καταναλωτικά brands όπου ο χρήστης ταυτίζει την αυτοπεποίθησή του με την επιλογή του.

Η αποσύνδεση από την ιστορική πραγματικότητα είναι πλήρης. Πολλοί από αυτούς που συμμετέχουν σε αυτή την ψηφιακή ανθρωποφαγία αγνοούν ότι το ποδόσφαιρο έχει παρελθόν, εξέλιξη και διαφορετικές εποχές με εντελώς ανόμοιους κανόνες και συνθήκες προστασίας των επιθετικών. Η άρνηση να μελετηθεί η πορεία του αθλήματος πριν από την εποχή του ίντερνετ στερεί από τους «οπαδούς» τη δυνατότητα να αντιληφθούν την εξέλιξη του παιχνιδιού, περιορίζοντάς τους σε μια στείρα και επιθετική υπεράσπιση του παρόντος.

Το ποδόσφαιρο, ως καθρέφτης της κοινωνίας, αποκαλύπτει εδώ μια δυσάρεστη αλήθεια: την αδυναμία της ψηφιακής εποχής να συνθέσει λογικά επιχειρήματα. Η αμορφωσιά δεν είναι πλέον έλλειψη πληροφορίας, αλλά έλλειψη διάθεσης για επεξεργασία της. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η συζήτηση για τον κορυφαίο παίκτη παύει να είναι ποδοσφαιρική και γίνεται μια άσκηση επιβολής, όπου ο νικητής δεν είναι αυτός που έχει δίκιο, αλλά αυτός που φωνάζει πιο δυνατά.

Στο ελληνικό πλαίσιο, το φαινόμενο προσλαμβάνει ακόμη πιο ανησυχητικές διαστάσεις. Η τάση για ταύτιση με το "είδωλο" του εξωτερικού προστίθεται στο ήδη επιβαρυμένο τοπίο του παραδοσιακού οπαδικού φανατισμού, δημιουργώντας ένα μείγμα τοξικότητας που δεν συναντάται εύκολα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες με ανάλογη ποδοσφαιρική κουλτούρα. Στην Ελλάδα, η έλλειψη διακριτών ορίων μεταξύ της ποδοσφαιρικής προτίμησης και της κοινωνικής ταυτότητας καθιστά τη διαφωνία όχι απλώς δύσκολη, αλλά επικίνδυνη. Ενώ σε άλλες δυτικές κοινωνίες ο αθλητικός φανατισμός μπορεί να περιορίζεται σε μια ψηφιακή "φούσκα", στην Ελλάδα η απουσία πολιτισμένου διαλόγου στην καθημερινότητα, μεταφέρεται αυτούσια στα γήπεδα και στα social media, όπου ο "άλλος" δεν είναι απλώς ένας λάθος σκεπτόμενος, αλλά ένας "εχθρός" που πρέπει να εξουδετερωθεί. Η ελληνική περίπτωση επιβεβαιώνει ότι όταν ο οπαδισμός γίνεται υποκατάστατο της έλλειψης ευρύτερης παιδείας, το ποδόσφαιρο παύει να είναι παιχνίδι και μετατρέπεται σε μέσο εκτόνωσης συμπλεγμάτων. Είναι οι ίδιοι άνθρωποι που μεγαλώνουν παιδιά που πηγαίνουν σχολείο και μπουκάρουν στο γραφείο του διευθυντή για την υπερπασπιση του κανακάρη τους. Είναι οι ίδιοι άνθρωποι που όταν φύγει από τη ζωή ένας σύγχρονος "σκυλάς" τραγουδιστής θα κάνουν αφιέρωμα στο τικ τοκ, τοποθετώντας τον στην ίδια φώτο με τους πραγματικά κορυφάιους του είδους (Μπιθικώτση, Καζαντζίδη, Διονυσίου, Ξυλούρη), αδυνατώντας να αντιληφθούν τι κάνουν. Δυστυχώς οι άνθρωποι αυτοί είναι η πλειοψηφία. Ζουν ανάμεσά μας. Οδηγούμαστε σε μια σουρεαλιστική εποχή, όπου θα τοποθετείς τον καφέ δίπλα στο τσάι για καιρό και θα σου λένε: Δεν είναι καφές, τσάι είναι πλέον. (όποιος κατάλαβε κατάλαβε).

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΛΕ

 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΛΕ

Είναι γνωστό ότι οι περισσότεροι κορυφαίοι ποδοσφαιριστές, με χαρακτηριστική εξαίρεση τον Μπεκενμπάουερ, αγωνίζονταν και αγωνίζονται σε συγκεκριμένες θέσεις, τις οποίες είναι αναγκαίο να προσεγγίσουμε αναλυτικά για την καλύτερη κατανόηση του ζητήματος. Συχνά, η συζήτηση περί της κυριαρχίας ορισμένων ποδοσφαιριστών βασίζεται σε ατεκμηρίωτες τοποθετήσεις, συνθηματολογικές διατυπώσεις ή στην απλή παράθεση τίτλων. Παρότι οι τίτλοι έχουν αναμφίβολα τη σημασία τους, ιδίως σε ένα κατεξοχήν συλλογικό άθλημα όπως το ποδόσφαιρο, δεν αποτελούν από μόνοι τους το βέλτιστο κριτήριο αξιολόγησης της ατομικής υπεροχής. Το σημαντικότερο στοιχείο παραμένει η ανάλυση των ατομικών ποδοσφαιρικών χαρακτηριστικών κάθε παίκτη. Παράλληλα, συχνά διατυπώνονται απλουστευτικές προσεγγίσεις, όπως το επιχείρημα ότι κάποιος ποδοσφαιριστής δεν αγωνίστηκε στην Ευρώπη, ενώ μεγάλο μέρος της δημόσιας συζήτησης επηρεάζεται περισσότερο από συναισθηματικές προτιμήσεις παρά από συστηματική και αναλυτική τεκμηρίωση.

Ορισμοί και Διαχωρισμοί Ρόλων

1. Επιθετική Γραμμή (9 και Ψευτο-9)

• Στατικό Εννιάρι (π.χ. Αντωνιάδης): Ο κλασικός εκτελεστής περιοχής. Κύρια αποστολή του είναι η ολοκλήρωση των επιθετικών ενεργειών εντός περιοχής. Σπάνια απομακρύνεται από τη ζώνη δράσης του ή συμμετέχει ουσιαστικά στη δημιουργία. Περιμένει την τελική μεταβίβαση και εξειδικεύεται στην εκτέλεση.

• Μοντέρνο Εννιάρι (π.χ. Φαν Μπάστεν, Βαζέχα): Παίκτης που διατηρεί το ένστικτο του εκτελεστή, αλλά συμμετέχει ενεργά στη συνολική ανάπτυξη του παιχνιδιού. Κινείται διαρκώς, πιέζει, «διαβάζει» τις γραμμές, συνδυάζεται με τους μέσους και συμβάλλει στη δημιουργία. Δεν αποτελεί απλώς έναν στατικό κίνδυνο, αλλά αναπόσπαστο μέρος του δημιουργικού ιστού της ομάδας.

• Ψευτοεννιάρι (False 9 - π.χ. Κρόιφ, Μέσι επί Γκουαρδιόλα): Ο επιθετικός που εγκαταλείπει συχνά την περιοχή προκειμένου να λειτουργήσει και ως οργανωτής του παιχνιδιού. Η κύρια λειτουργία του δεν περιορίζεται στην εκτέλεση, αλλά επεκτείνεται στη δημιουργία αριθμητικών υπεροχών στον άξονα, αναγκάζοντας τα αντίπαλα στόπερ να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους και διαταράσσοντας την αμυντική συνοχή του αντιπάλου.

2. Ο Άξονας (Δεκάρια και Ψευτοδεκάρια)

• Κλασικό Δεκάρι (π.χ. Πλατινί, Μαραντόνα): Ο ηγέτης του άξονα και βασικός οργανωτής της ομάδας. Δημιουργεί, μοιράζει το παιχνίδι, εκτελεί στατικές φάσεις και αποτελεί το βασικό σημείο αναφοράς της επιθετικής λειτουργίας. Διακρίνεται ενδεικτικά σε δύο υποκατηγορίες:

○ Το Δεκάρι «Εργάτης» (τύπου Δομάζου): Ο παίκτης που καλύπτει μεγάλες αποστάσεις και συμμετέχει ενεργά σε όλες τις φάσεις του παιχνιδιού. Δεν είναι απλώς δημιουργός, αλλά και μαχητής, ο οποίος πιέζει, ανακτά κατοχές, μεταφέρει τη μπάλα από τη μία περιοχή στην άλλη και επιβάλλεται μέσω της έντασης, της φυσικής παρουσίας και του αγωνιστικού πάθους.

○ Το «Αρχοντικό» Δεκάρι (τύπου Δαβουρλή, Κούδα, Τσάρτα): Ο παίκτης της υψηλής τεχνικής κατάρτισης και της φινέτσας. Βασίζεται κυρίως στη διορατικότητα, στις μεταβιβάσεις υψηλής ακρίβειας, στον έλεγχο του ρυθμού και στην ικανότητα να διασπά οργανωμένες άμυνες μέσω της δημιουργικότητας και της ποδοσφαιρικής ευφυΐας.

• Ψευτοδεκάρι (False 10 - π.χ. Ίσκο, παλαιότεροι ρόλοι του Μέσι): Παίκτης που ξεκινά τυπικά από τη θέση «10», αλλά κινείται διαρκώς περιφερειακά ή προς τις πτέρυγες, αποφεύγοντας τον ασφυκτικό έλεγχο των αμυντικών μέσων. Δεν παραμένει σταθερά στον άξονα, αλλά λειτουργεί ως χωρικά μη προβλέψιμος οργανωτής, εμφανιζόμενος διαρκώς σε ελεύθερους χώρους και καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την αποτελεσματική ατομική του επιτήρηση.

Η Απόλυτη Πληρότητα: Ο Πελέ ως το Πληρέστερο Ποδοσφαιρικό Πρότυπο

Οι κορυφαίοι ποδοσφαιριστές στην ιστορία του αθλήματος υπήρξαν, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, ηγετικές φυσιογνωμίες. Είτε αγωνίζονταν ως κλασικά δεκάρια, είτε ως επιθετικοί ή πολυλειτουργικοί μεσοεπιθετικοί, η ικανότητά τους να επηρεάζουν καθοριστικά την αγωνιστική συμπεριφορά της ομάδας τους αποτέλεσε βασικό κριτήριο της ιστορικής τους καταξίωσης. Η αγωνιστική τους επίδραση διαμόρφωσε τον μύθο τους και εδραίωσε τη θέση τους στη συλλογική μνήμη του ποδοσφαίρου.

Ο Πελέ, ωστόσο, φαίνεται να υπερβαίνει τα συμβατικά όρια των αγωνιστικών ρόλων. Πολλοί αναλυτές και ιστορικοί του αθλήματος τον θεωρούν το πληρέστερο επιθετικό πρότυπο στην ιστορία του ποδοσφαίρου, καθώς συνδύαζε σε εξαιρετικό βαθμό στοιχεία δημιουργού, εκτελεστή, οργανωτή και ηγέτη.

Τα 14 Χαρακτηριστικά του Πελέ: Μια Προσέγγιση της Πληρότητάς του

1. Ντρίμπλα: Ικανότητα ακαριαίας αλλαγής κατεύθυνσης με τη μπάλα υπό πλήρη έλεγχο ακόμη και σε συνθήκες υψηλής πίεσης.

2. Διορατικότητα (Scanning): Διαρκής εποπτεία του αγωνιστικού χώρου και ικανότητα πρόβλεψης της εξέλιξης των φάσεων πριν από την εκδήλωσή τους.

3. Αμφιδεξιότητα: Εξαιρετικά υψηλό επίπεδο αποτελεσματικότητας και με τα δύο πόδια, χωρίς εμφανείς τεχνικούς περιορισμούς.

4. Εκτελεστική Δεινότητα: Ικανότητα σκοραρίσματος με όλους τους δυνατούς τρόπους, απέναντι τόσο σε οργανωμένες όσο και σε ανοιχτές άμυνες.

5. Οργανωτική Διορατικότητα: Δυνατότητα λειτουργίας ως δημιουργικού άξονα, με χαρακτηριστικά κορυφαίου πλέιμεϊκερ.

6. Μακρινή Μεταβίβαση: Ικανότητα εκτέλεσης ακριβών μεταβιβάσεων μεγάλων αποστάσεων, ικανών να μεταβάλλουν άμεσα τον ρυθμό και τη γεωμετρία του παιχνιδιού.

7. Κεφαλιά και Άλμα: Εξαιρετική εκρηκτικότητα και χρονισμός στο άλμα, που του επέτρεπαν να υπερισχύει έναντι σημαντικά ψηλότερων αντιπάλων.

8. Σουτ από Απόσταση: Ικανότητα εκτέλεσης ισχυρών και ακριβών σουτ από μεγάλες αποστάσεις.

9. Ταχύτητα: Συνδυασμός εκρηκτικότητας, επιτάχυνσης και υψηλής τελικής ταχύτητας.

10. Φυσική Κατάσταση: Εξαιρετική αντοχή και αθλητικότητα, που του επέτρεπαν να διατηρεί υψηλή ένταση καθ' όλη τη διάρκεια των αγώνων.

11. Σταθερότητα και Διάρκεια: Η συμμετοχή του στην κατάκτηση τριών Παγκοσμίων Κυπέλλων σε διάστημα δώδεκα ετών αποτελεί ισχυρή ένδειξη της διαχρονικής αγωνιστικής του επιρροής.

12. Αμυντική Συνεισφορά: Συμμετείχε ενεργά στην ανασταλτική λειτουργία της ομάδας, συμβάλλοντας στην ανάκτηση της μπάλας και στην ισορροπία των γραμμών.

13. Πολυλειτουργικότητα: Ήταν σε θέση να αγωνιστεί αποτελεσματικά ως κεντρικός επιθετικός, δεύτερος επιθετικός, δημιουργικός οργανωτής ή ελεύθερος επιθετικός, χωρίς ουσιαστική μείωση της απόδοσής του.

14. Προσαρμοστικότητα: Μπορούσε να κυριαρχήσει σε διαφορετικά αγωνιστικά περιβάλλοντα, απέναντι σε ποικίλα τακτικά συστήματα και διαφορετικούς τύπους αντιπάλων.

Η Κορυφή της Πυραμίδας: Συγκριτική Ανάλυση

1. Johan Cruyff (Ο Αρχιτέκτονας της Ποδοσφαιρικής Νόησης)

Ο Κρόιφ υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία του αθλήματος και ο βασικός εκφραστής του Ολοκληρωτικού Ποδοσφαίρου. Η ποδοσφαιρική του νοημοσύνη και η χωρική του αντίληψη υπήρξαν πρωτοποριακές. Ως ψευτοεννιάρι, αναδιαμόρφωσε τη λειτουργία της επίθεσης, επηρεάζοντας καθοριστικά την εξέλιξη της τακτικής θεωρίας.

Ωστόσο, η επιρροή του εκφραζόταν κυρίως μέσα από συλλογικές αρχές παιχνιδιού. Συγκριτικά με τον Πελέ, υστερούσε στην αμφιδεξιότητα, στην εναέρια κυριαρχία, στη σωματική ισχύ και στην καθαρή εκτελεστική αποτελεσματικότητα.

2. Diego Maradona (Ο Υπέρτατος Ηγέτης)

Ο Μαραντόνα αποτελεί ίσως το κορυφαίο παράδειγμα ατομικής επιρροής στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Ως κλασικό δεκάρι, συνδύαζε δημιουργία, ηγεσία και ατομική υπέρβαση σε πρωτοφανή βαθμό.

Η κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1986 και η μεταμόρφωση της Νάπολι σε πρωταγωνιστική δύναμη αποτελούν ιστορικά παραδείγματα ηγετικής επιβολής.

Συγκριτικά με τον Πελέ, υστερούσε στην αμφιδεξιότητα, στην εναέρια δεινότητα, στο παιχνίδι με το κεφάλι, στη φυσική κατάσταση μεγάλης διάρκειας και στη συνολική σταθερότητα της καριέρας του.

3. Lionel Messi (Ο Μετρ της Οργανωμένης Δημιουργίας)

Ο Μέσι τελειοποίησε τον ρόλο του ψευτοεννιαριού και αργότερα εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους οργανωτές-εκτελεστές στην ιστορία του αθλήματος. Η αντίληψη χώρου, η ντρίμπλα και η δημιουργικότητά του βρίσκονται σε ιστορικά επίπεδα.

Εντούτοις, η περιορισμένη εναέρια παρουσία, η μικρότερη αμυντική συμμετοχή κατά μεγάλα διαστήματα της καριέρας του, η χαμηλότερη σωματική ισχύς και η μικρότερη πολυλειτουργικότητα σε διαφορετικούς αγωνιστικούς ρόλους αποτελούν στοιχεία στα οποία ο Πελέ διατηρεί συγκριτικό πλεονέκτημα.

4. Cristiano Ronaldo (Το Απόλυτο Σύγχρονο Επιθετικό Πρότυπο)

Ο Κριστιάνο Ρονάλντο αποτελεί ίσως τον πληρέστερο σύγχρονο εκτελεστή. Η εξέλιξή του από ακραίο επιθετικό σε κεντρικό φορ, σε συνδυασμό με την εξαιρετική αθλητικότητα, την εναέρια υπεροχή και τη μακροβιότητά του, τον καθιστούν μοναδική περίπτωση.

Παρά ταύτα, συγκριτικά με τον Πελέ, δεν διέθετε τον ίδιο βαθμό οργανωτικής επιρροής, δημιουργικής διορατικότητας και συνολικής ευχέρειας στην ανάπτυξη του παιχνιδιού από βαθύτερες ζώνες.

Συμπέρασμα

Κάθε κορυφαίος ποδοσφαιριστής κυριάρχησε μέσα από διαφορετικά χαρακτηριστικά. Ο Κρόιφ επαναπροσδιόρισε τη χωρική λειτουργία του παιχνιδιού, ο Μαραντόνα ενσάρκωσε την ατομική ηγετική υπέρβαση, ο Μέσι τελειοποίησε τη δημιουργική αποτελεσματικότητα και ο Κριστιάνο Ρονάλντο επαναπροσδιόρισε τα όρια της εκτελεστικής παραγωγικότητας.

Ο Πελέ, ωστόσο, φαίνεται να αποτελεί τη μοναδική περίπτωση ποδοσφαιριστή που συνδύασε σε εξαιρετικά υψηλό επίπεδο σχεδόν το σύνολο των παραπάνω χαρακτηριστικών, γεγονός που δικαιολογεί την άποψη ότι συνιστά το πληρέστερο ποδοσφαιρικό πρότυπο στην ιστορία του αθλήματος.

Βιβλιογραφία

Wilson, J. (2013). Inverting the Pyramid: The History of Soccer Tactics. Orion.

Cox, M. (2017). Zonal Marking: The Making of Modern European Football. HarperCollins.

Goldblatt, D. (2006). The Ball is Round: A Global History of Football. Penguin.

Kuper, S., & Szymanski, S. (2018). Soccernomics. Nation Books.

Pelé. (2006). Pelé: The Autobiography. Simon & Schuster.

FIFA Technical Study Group. (1958-1970). FIFA World Cup Technical Reports.

Relaño, A. (2014). 80 años de mundiales. Córner.

Murray, B. (1998). The World's Game: A History of Soccer. University of Illinois Press.

Guillem, B. (2018). The Messi-Cristiano Era. Orion.

Γιώργος Πολ. Παπαδάκης

ΣΜΙΛΕΥΤΗΣ ΤΟΥ ΑΡΡΗΤΟΥ: ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ ΜΠ. ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ

 

Γιώργος Πολ. Παπαδάκης, Σμιλευτής του άρρητου, Δίφρος 2025, σελ. 48

 

 

 Έχουμε παρουσιάσει όλα τα βιβλία του Γιώργου Πολ. Παπαδάκη, από τότε που ξεκινάει η φιλία μας, αρχές του 2004, σε μια βιβλιοπαρουσίαση. Ήταν το βιβλίο του Σταμάτη Δανά, «Στα μονοπάτια του ανέφικτου», το οποίο παρουσιάσαμε από κοινού.

  Ο Γιώργος Πολ. Παπαδάκης έχει μια ευρεία γκάμα συγγραφικών δραστηριοτήτων και ενδιαφερόντων, που δεν θα ήθελα να σπαταλήσω το χώρο να την αναφέρω, γι’ αυτό θα σας παραπέμψω στην ανάρτησή μου για την προηγούμενη ποιητική του συλλογή, «Λαξευτής τοπίων».

  Υπαρξιακές αγωνίες και οντολογικές αναζητήσεις αποτελούν τον παραδειγματικό άξονα των ποιημάτων του Γιώργου. Δεν είναι τυχαίο που συναντήσαμε 13 φορές τη λέξη «χρόνο»,  σε διάφορες πτώσεις που παραπέμπει στο οντολογικό («Επτά χρόνια κι άλλες τόσες αιωνιότητες κι ο χρόνος καμπυλώνει, ξαναρχίζει, σαν να ’ταν γραμμένος σε βιβλίο που δε λέει να τελειώσει») και 7 φορές η λέξη «χρόνια», που παραπέμπει στο υπαρξιακό. «Πώς πέρασαν τα χρόνια» είναι ένα από τα διακείμενα της συλλογής.

  Η διακειμενικότητα είναι το κύριο χαρακτηριστικό της ποίησής του, την οποία συναντήσαμε και στην προηγούμενη συλλογή. Οι αναφορές σε συγγραφείς και ποιητές είναι άφθονες, καθώς και η παράθεση αποσπασμάτων τους. Κολακεύουν τον επαρκή αναγνώστη, αλλά δεν αφήνουν και τον «ανεπαρκή» στην απογοήτευση. Παρατίθεται η πηγή τους στις σημειώσεις στο τέλος της συλλογής.

  Όμως καιρός να δώσουμε το λόγο στον ποιητή, παραθέτοντας αποσπάσματα.

   Τα μυαλά της γενιάς μου / παραπαίουν μεταξύ φρόνησης και αυταπάτης

   Και της δικής μου, ανάμεσα στο συμβιβασμό της πραγματικότητας και το μη συμβιβασμό της ουτοπίας.

 

«Μην πιστεύεις ό,τι βλέπεις./ κι η αλήθεια, /ψευδαίσθηση ανώτερη,κατασκευή μιας ανώτερης νοημοσύνης». /   De omnibus dubitandum est.

 

Κι όμως, σε βλέπω παντού, / σε αγγίζω παντού, / σε αγκαλιάζω παντού–

ίσως γιατί η απουσία σου / είναι πιο παρούσα / απ’ την παρουσία μου

 

  Το ερωτικό στοιχείο εμφιλοχωρεί στα ποιήματα κάθε ποιητή, όπως και σε σχεδόν κάθε ταινία.  

Η ροή του χρόνου μας σκεπάζει διαρκώς, / πανταχόθεν∙ / καμιά δίοδος διαφυγής.

Αιχμάλωτοι σε χοάνη που στενεύει,  / μας ρουφά αθέατη σπείρα.

 

  Από τα πιο υπαρξιακά αποσπάσματα της συλλογής.  Στο ίδιο ποίημα πιο κάτω, βλέπουμε το οντολογικό:

 ποιος ο πανούργος χρονομέτρης / που γελά με τα συντρίμμια μας;

 Τα κεριά του Καβάφη έχουν σβήσει προ πολλού. / Φυτίλια φωτίζονται απ’ το φεγγάρι,

νομίζουν τα καημένα πως καίνε ακόμη.

   Στους οντολογικούς και υπαρξιακούς προβληματισμούς του ποιητή, εμφιλοχωρεί πάντα μια μελαγχολία. Όπως και στο παρακάτω:

 

…έχουμε ακόμα λίγη χαρά να μοιράσουμε / πριν πέσει η αυλαία,

ή μήπως η αυλαία έχει πέσει / και δεν το καταλάβαμε;

 

Η ζωή είναι –λέει– μια ψευδαίσθηση.

Μα τότε κι οι μνήμες / είναι τρύπες γεμάτες φως, / κρυμμένες στις τσέπες της συνείδησης.

Κι αν τις αγγίξεις, ξυπνούν σαν σπίρτα / στο πιο βαθύ σκοτάδι.

   «Οι μνήμες είναι τρύπες γεμάτες φως». Οι μεταφορές του Παπαδάκη είναι ιδιαίτερα εύστοχες, πρωτότυπες και τολμηρές.

 Αλλού αναφέρει:

Ο Άμλετ σκούπισε το βλέμμα, σαν να έσβηνε λάδι σε λυχνάρι. / Και τότε, χωρίς βιάση, ρώτησε: «Κι αν η απάντηση είναι να ζεις – / για ποιον ζεις; για ποιον πεθαίνεις;»

   Ο Παπαδάκης πηγαίνει πιο πέρα τον υπαρξιακό προβληματισμό του Άμλετ.

 Η ζωή  είναι μια κούπα νερό.

είτε τη γεύεσαι γουλιά-γουλιά,

είτε σε πνίγει πριν το καταλάβεις.

 Μηδέν άγαν

 Μου είπαν: πήδηξε – θα ανυψωθείς

Vivere pericolosamente

 Λένε: «Ζήσε στο παρόν».

Το μόνο παρόν που ζω είναι τα μάτια σου.    Εγώ, τα χείλη σου.  

Μα στα πλοκάμια του έρωτα αν πέσεις,

ζήλια, αγωνία, πληγές που δεν φαίνονται,

ρίσκο συνεχές σαν κύμα που δεν κοπάζει.

Αφόρητη γίνεται η ζωή.

 Όπως είπε ο Woody Allen, Sex alleviates tension. Love causes it.

 Να μην ξεχάσω το χόμπι μου, να ανιχνεύω κανονικά μέτρα, κυρίως ιαμβικούς δεκαπεντασύλλαβους σε πεζά κείμενα και σε πεζόμορφα ποιήματα:

 το βλέμμα του ήταν θάλασσα πριν από καταιγίδα

Η ενοχή είναι σαφής, όταν μιλά ο Νόμος

  Και ένας αμφίβραχυς:

αχόρταγο βάραθρο ατέλειωτης πείνας για νιότη

  Και ένας ανάπαιστος:

Η ΣΙΩΠΗ ΜΟΥ ΜΙΛΟΥΣΕ ΤΗ ΝΥΧΤΑ

  Είναι τίτλος ποιήματος, με κεφαλαία. Σε αντίθεση με τα ποιήματα της προηγούμενης συλλογής, εδώ τα τιτλοφορεί.   Εξαιρετικά και αυτά τα ποιήματα του Γιώργου, ευχόμαστε να είναι καλοτάξιδα.