ΤΑΤΙΑΝΑ ΤΟΛΣΤΟΙ. Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΜΟΥ ΛΕΩΝ ΤΟΛΣΤΟΙ
Η αναγνωστική προσέγγιση στο βιβλίο της Τατιάνας Τολστόι «Ο πατέρας μου, Λέων Τολστόι» δεν χρίζει κλασικής λογοτεχνικής κριτικής, καθώς δεν πρόκειται για μυθοπλασία αλλά για ένα προσωπικό υπόμνημα, μια απόπειρα εξωραϊσμού της εικόνας του μεγάλου Ρώσου συγγραφέα. Το κείμενο γεννήθηκε ως απάντηση στη δημόσια κατακραυγή και στις κατηγορίες που βάραιναν τον Τολστόι, ότι στα ύστερα χρόνια του επέδειξε αναλγησία, εγκαταλείποντας την οικογένειά του χάριν μιας αφηρημένης θρησκευτικής και υπαρξιακής ιδεολογίας.
Η Τατιάνα, η μεγαλύτερη κόρη του, επιχειρεί έναν λεπτό ελιγμό: προσπαθεί να διατηρήσει μια στάση αντικειμενικότητας, ισορροπώντας ανάμεσα στη λατρεία για τον γιγαντιαίο πατέρα και στην κατανόηση για τη μητέρα της, Σοφία Αντρέεβνα, η οποία σήκωσε το τεράστιο βάρος του νοικοκυριού. Μέσα από τις σελίδες αναδύεται η εικόνα μιας οικογενειακής τραγωδίας όπου το δίκιο είναι απόλυτα μοιρασμένο.
Από τη μία πλευρά, η οικογένεια και η κοινή γνώμη αδυνατούσαν να συλλάβουν ότι ο Τολστόι είχε εισέλθει σε ένα εντελώς διαφορετικό συνειδησιακό επίπεδο. Είχε απορρίψει τα κοσμικά αγαθά, τα συγγραφικά δικαιώματα και τον πλούτο, αναζητώντας μια απόλυτη πνευματική καθαρότητα που ξεπερνούσε τα όρια της αστικής συμβατικότητας. Από την άλλη πλευρά, όμως, ο ίδιος άνθρωπος είχε δημιουργήσει μια τεράστια οικογένεια με δεκατρία παιδιά. Η ηθική του ευθύνη απέναντι στα πρακτικά ζητήματα της επιβίωσης και της προστασίας τους δεν μπορούσε να διαγραφεί μονοκοντυλιά, όσο υψηλή κι αν ήταν η πνευματική του αναζήτηση.
Όσον αφορά την υποδοχή του βιβλίου από την κριτική, όταν τα απομνημονεύματα της Τατιάνας εκδόθηκαν στη Δύση, αντιμετωπίστηκαν κυρίως ως μια πολύτιμη, πρωτογενής ιστορική και βιογραφική πηγή. Η κριτική της εποχής στάθηκε στο γεγονός ότι το βιβλίο προσέφερε μια σπάνια ματιά εκ των έσω, αποκαλύπτοντας την ανθρώπινη, καθημερινή πλευρά του Τολστόι πίσω από τον μύθο του. Παράλληλα, οι αναλυτές σημείωσαν ότι, παρά την προφανή συναισθηματική της φόρτιση, η Τατιάνα κατάφερε να αποδώσει το κλίμα της ψυχικής φθοράς και της αδιέξοδης σύγκρουσης που επικρατούσε στη Γιασνάγια Πολιάνα, επιβεβαιώνοντας πως η ζωή του Ρώσου αριστοκράτη υπήρξε εξίσου δραματική με τα μυθιστορήματά του.
Γιώργος Πολ. Παπαδάκης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου