ΤΖΟΥΛΙΑΝ ΜΠΑΡΝΣ- ΕΝΑ ΚΑΠΟΙΟ ΤΕΛΟΣ - ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΟΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ

 

ΕΝΑ ΚΑΠΟΙΟ ΤΕΛΟΣ

Το  μυθιστόρημα «Ένα κάποιο τέλος» του Τζούλιαν Μπαρνς   είναι ένα βιβλίο που απέσπασε το Βραβείο Booker το 2011, Είναι ένα έργο διακοσίων σελίδων με σφιχτοδεμένη γραφή.

Πρόκειται για ένα καθαρό δείγμα της σύγχρονης βρετανικής Literary Fiction (της «υψηλής» πεζογραφίας), που επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ίντριγκα και τη φιλοσοφική ανατομία της μνήμης.

Τα δυνατά σημεία και τα «πετάγματα»

Το βιβλίο ξεκινάει εξαιρετικά. Ειδικά στο πρώτο μέρος, ο Μπαρνς παραδίδει μαθήματα γραφής. Με αφορμή την εφηβική παρέα των τεσσάρων φίλων και την παρουσία του ιδιοφυούς Άντριαν, το κείμενο κυλάει ευχάριστα. Κάνει συνεχή, οργανικά «πετάγματα» σε συγγραφείς, βιβλία, ιστορικά γεγονότα και φιλοσοφικά ρεύματα. Η διακειμενικότητα εδώ δεν είναι εκβιαστική· βγαίνει φυσικά μέσα από τις νεανικές συζητήσεις για την ιστορία, τη δικαιοσύνη και τη φύση του χρόνου. 

Η γλώσσα του Μπαρνς είναι κομψή, εγκεφαλική, με μια στεγνή ευρωπαϊκή οικονομία. Έχει ατάκες-ξυράφια για το πώς η μνήμη ξαναγράφει το παρελθόν μας για να μας βολεύει, και η ψυχογράφηση της ενοχής σε ορισμένα σημεία εντυπωσιάζει. 

Τα "αρνητικά" 

Εδώ όμως έρχεται η άλλη πλευρά του νομίσματος. Αν περιμένει κανείς ένα βιβλίο με καταιγιστικό με  σασπένς, δράση που σου κόβει την ανάσα ή ανατροπές θα απογοητευτεί. (Δεν είναι άλλωστε  αυτός ο σκοπός του συγγραφέα).

• Ο πρωταγωνιστής: Ο Τόνι Γουέμπστερ είναι ένας ήρωας απελπιστικά παθητικός. Ένας «μέσος» άνθρωπος που πέρασε τη ζωή του στη σιγουριά της μετριότητας, ένας κλασικός άνδρας "βητάς", που ψάχνει να κάνει σεξ, εγκλωβισμένος σε μια εφηβική ανάμνηση. Η αδράνειά του κάνει την πλοκή σε πολλά σημεία να σέρνεται, καθώς ο ίδιος απλώς παρατηρεί αντί να δρα.

• Η έλλειψη σασπένς: Το «μυστήριο» γύρω από μια παλιά διαθήκη και ένα ημερολόγιο είναι πολύ γραφειοκρατικό για να σηκώσει το βάρος μιας πραγματικής αγωνίας.

• Το τέλος: Το φινάλε είναι το κλασικό βρετανικό ακαδημαϊκό κλείσιμο. Αντί για μια καθαρή, λυτρωτική ανατροπή, ο Μπαρνς επιλέγει υπονοούμενα και γρίφους. Μένεις στο τέλος να αναρωτιέσαι αν η αμφισημία αυτή προσθέτει βάθος ή αν απλώς σου αφήνει μια γεύση ανολοκλήρωτου και «ξενερώματος».

Το δια ταύτα

Το «Ένα κάποιο τέλος» είναι ένα κομψό, πυκνό βιβλίο στοχασμού. Αξίζει να διαβαστεί για την κομψότητα της γραφής του και για τα εξαιρετικά του πετάγματα στην αρχή. Όμως, επιβεβαιώνει για άλλη μια φορά πως όταν η λογοτεχνία εστιάζει τόσο πολύ στην εγκεφαλική ανατομία, συχνά θυσιάζει τη φλόγα, το πάθος και την ταχύτητα που κρατούν τον αναγνώστη ξύπνιο μέχρι το πρωί.