ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ
Το «Καλοκαίρι» του Αλμπέρ Καμύ —συλλογή δοκιμίων που είδε το φως της δημοσιότητας το 1954, συγκεντρώνοντας κείμενα γραμμένα από το 1939 έως το 1953— αποτελεί μια βαθιά λογοτεχνική κατάδυση στις ρίζες της μεσογειακής ταυτότητας και της ανθρώπινης νιότης. Ο Καμύ δεν επιχειρεί εδώ μια ψυχρή, ακαδημαϊκή διατριβή πάνω στον υπαρξισμό· αντίθετα, μετατρέπει τη φιλοσοφία σε αισθητικό βίωμα. Η γενέθλια γη του, η Αλγερία, λειτουργεί ως το απόλυτο σκηνικό όπου ο ήλιος και το φως δεν είναι απλά στοιχεία του τοπίου, αλλά το οντολογικό κέντρο της αφήγησης, ένας τύραννος και λυτρωτής μαζί που καθορίζει τις πράξεις και τα όρια του ανθρώπου.
Μέσα από μικρά, πυκνά κείμενα με ιδιαίτερους συμβολικούς τίτλους —όπως «Ο Μινώταυρος» στο ασφυκτικό Οράν, «Η εξορία της Ελένης» και η θριαμβευτική «Επιστροφή στην Τιπαζά»— ο συγγραφέας ανατέμνει την υπαρξιακή κατάσταση. Η κριτική αντιμετώπισε αρχικά το βιβλίο με αμηχανία, αναζητώντας τα αυστηρά θεωρητικά σχήματα των προηγούμενων έργων του, αλλά γρήγορα διέγνωσε εδώ την κορύφωση της «ηλιακής» του σκέψης: έναν υπαρξισμό που δεν στηρίζεται στην απόγνωση ή στη μεταφυσική αγωνία, αλλά στη σαρκική αποδοχή του παρόντος. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνουν οι μεταφράστριες της ελληνικής έκδοσης, Νίκη Καρακίτσου-Ντούζε και Μαρία Κασαμπαλόγλου-Ρομπλέν, το μεσογειακό πνεύμα του έργου δεν αρνείται το τραγικό, αλλά το εξισορροπεί με τη χαρά της ύπαρξης:
«"Πώς γίνεται να είναι εδώ η ευτυχία μου;" μοιάζει να μας λέει ο Καμύ, πολιορκημένος από το αίσθημα του τραγικού. Υπάρχει κάτι σαν απροσδιόριστη νοσταλγία ακόμα και στο ίδιο το παρόν, ακόμα και στην ίδια την παρουσία, υπάρχει μια μνήμη μέσα στη στιγμή. Η γεύση της αθωότητας που κρατάμε βαθιά στο σφιγμένο λαιμό μας ξαναφέρνει την αυγή μέσα απ' τα σκοτάδια της νύχτας. Για τη ζωή, ο άνθρωπος παραμένει το τολμηρό της στοίχημα, που ανανεώνει κάθε μέρα».
Αυτή η αδιαπραγμάτευτη προσήλωση στο «εδώ και τώρα» αποτελεί την απάντηση του Καμύ στο παράλογο. Ο άνθρωπος, γυμνός από θεϊκές υποσχέσεις και υπερβατικά άλλοθι, στέκεται κάτω από το φως της Αφρικής, αναγνωρίζοντας ότι η μόνη αληθινή πατρίδα είναι η σάρκα, η θάλασσα και η θνητότητα. Ο Καμύ γράφει ως στοχαστής παλαιάς κοπής, απορρίπτοντας κάθε ψεύτικη παρηγοριά, για να μας υπενθυμίσει ότι η ομορφιά και η αθωότητα δεν χαρίζονται· κατακτώνται μέσα από την επίγνωση του ολέθρου.
Γιώργος Πολ. Παπαδάκης


Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου