Ο Υπαρξιακός Ίλιγγος της Μεσήλικης Αμφιβολίας: Μια Ανατομία στο «Δένομαι πολύ εύκολα» του Ερβέ Λε Τελιέ
Του Γιώργου Πολ. Παπαδάκη
Όταν η πεζογραφία αποποιείται τη συμβατική ανάγκη για εξζητημένη πλοκή, μπορεί να γίνει ένα όργανο ανατομίας της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης. Στο ολιγοσέλιδο, αλλά συμπυκνωμένο μυθιστόρημά του «Δένομαι πολύ εύκολα» (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Opera, σε μετάφραση Αχιλλέα Κυριακίδη), ο Ερβέ Λε Τελιέ, γνωστός για τη συμμετοχή του στο εργαστήρι πειραματικής λογοτεχνίας Oulipo, δεν αφηγείται απλώς μια ιστορία· εκτελεί μια κλινική νεκροψία πάνω στη φθορά ενός αισθήματος και, κυρίως, πάνω στην αδυναμία του σύγχρονου ανθρώπου να διαχειριστεί την ίδια του τη μοναξιά.
Πρόκειται για ένα κείμενο που, ενώ δεν υπάρχουν ανατροπές, ρέει σα νεράκι. Το αφηγηματικό νήμα ακολουθεί πιστά τις ψυχολογικές διακυμάνσεις της ζωής του ήρωα, ενός μεσήλικα, πενηντάρη, που γοητεύεται από μια μικρότερη γυναίκα. Εδώ, το «δέσιμο» του τίτλου δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα παθολογικό σύμπτωμα, μια «ανωμαλία» στην αισθηματική οικονομία. Ο Λε Τελιέ, χρησιμοποιώντας τη δωρική, σχεδόν ακαδημαϊκή του δεινότητα, αποδομεί το αρχέτυπο του «ερωτευμένου». Ο ήρωάς του, που ταξιδεύει στη Σκωτία για να βρει τη νεαρή ερωμένη του, δεν είναι τίποτα περισσότερο από έναν αισθηματικό «αριθμό» — ένα σύμβολο της κοινωνικής και υπαρξιακής μας παρακμής. Το κείμενο είναι μια αφορμή, για να αναδειχθεί η ψυχoσύνθεσή του μέσα από αμφιβολίες και προβληματισμούς με κυρίαρχο ζήτημα το υπαρξιακό.
Η αποφθεγματική δύναμη του κειμένου είναι αφοπλιστική, επειδή δεν εκβιάζει τη συγκίνηση. Η γραφή του είναι πεντακάθαρη, κοφτερή, με μια εσωτερική πειθαρχία που μετατρέπει την προσωπική μνήμη σε παγκόσμια εμπειρία. Το έργο, αν και μικρό, αποτελεί αφορμή για παραπομπές σε άλλους συγγραφείς, βιβλία, ταινίες, ηθοποιούς και ποιητές. Ο Λε Τελιέ «συνομιλεί» με τη «Ζωή μπροστά σου» του Ρομέν Γκαρί, με τον Αλφρέντ ντε Μυσσέ, αποδεικνύοντας ότι η λογοτεχνία δεν είναι απομονωμένο νησί, αλλά καθρέφτης της συνειδητότητας μιας εποχής.
Η αντιμετώπιση της κριτικής υπήρξε, όπως αναμενόταν, διχασμένη. Ενώ η «σκληρή», εγκεφαλική κριτική (ιδίως στην Παρισινή διανόηση) αγκάλιασε το βιβλίο ως ένα εξαιρετικό δείγμα ουλιαπικής οικονομίας και αποφθεγματικής 
δύναμης, κάποιοι ελιτιστές κριτικοί τον κατηγόρησαν για υπερβολική απλοϊκότητα ή «εύκολο» χιούμορ, που φλερτάρει με την αφέλεια, αποτυγχάνοντας να συλλάβουν ότι η απλότητα του Λε Τελιέ δεν είναι ένδεια, αλλά κατάκτηση — η απλότητα εκείνου που έχει απορρίψει το περιττό.
δύναμης, κάποιοι ελιτιστές κριτικοί τον κατηγόρησαν για υπερβολική απλοϊκότητα ή «εύκολο» χιούμορ, που φλερτάρει με την αφέλεια, αποτυγχάνοντας να συλλάβουν ότι η απλότητα του Λε Τελιέ δεν είναι ένδεια, αλλά κατάκτηση — η απλότητα εκείνου που έχει απορρίψει το περιττό.
Γιώργος Πολ. Παπαδάκης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου